CUỐN SÁCH "HƯỚNG TỚI MỘT NỀN KIẾN TRÚC MỚI"

10/04/2024 17:59:48

????"Kiến trúc là việc làm nghệ thuật, một hiện tượng cảm xúc nằm ngoài những vấn đề liên quan đến kết cấu xây dựng, chính xác hơn: xây dựng là để giữ vững còn kiến trúc là tạo sự xúc động" - Kiến Trúc Sư Le Corbusier.

Được xem là một trong những tác phẩm lý thuyết đặt nền móng cho kiến trúc hiện đại đầu thế kỉ XX, “Vers une architecture” của "KTS vĩ đại" người Pháp Le Corbusier không chỉ mang tới những kiến thức nền tảng cho các kiến trúc sư hành nghề, các nhà lý luận - phê bình kiến trúc mà còn đặc biệt cần thiết với những ai quan tâm đến ngôi nhà, đến chất lượng sống của chính mình trong một xã hội hiện đại.

Cuốn sách hiện tại được đưa vào giáo trình đại học tất cả các trường đại học kiến trúc ở Pháp và vẫn được tái bản liên tục ở Pháp nói riêng và các nước trên thế giới nói chung.

Tại Việt Nam, “Vers une architecture” được biên dịch và ra mắt với cái tên “Hướng tới một nền kiến trúc mới”, thực hiện bởi nhóm dịch Kiến Nam, thành lập bởi kiến trúc sư Ngô Ngọc Lê - người có hơn 7 năm học tập và làm việc tại Paris.

Với giá trị vượt không gian và thời gian, chắc chắn “Hướng tới một nền kiến trúc mới” sẽ mang tới cho bạn trải nghiệm học hỏi mới lạ đầy hấp dẫn trong lĩnh vực kiến trúc. Biết rằng đến 2023 là cuốn sách tròn đúng 100 tuổi kể từ lúc xuất bản.

-

P/S: Trích dẫn các đoạn trong sách Le Corbusier up

.....

➖ Cần phải làm sáng tỏ một nhận định sai lầm: chúng ta đang chết dần chết mòn khi nhầm lẫn giữa nghệ thuật chân chính với trang trí. Việc sắp đặt các cảm hứng nghệ thuật, pha trộn với sự hờ hững đáng trách trong mọi thứ, điều mà chỉ có lợi cho những lý thuyết hay các chiến dịch được điều hành bởi các nhà trang trí không quan tâm đến thời đại của họ.

➖ Nghệ thuật là một thứ mong manh chỉ có thời của nó. Chúng ta đã xúc phạm nó. Thứ nghệ thuật phù phiếm liếc mắt khinh thường một thế giới cần có sự quản lý, có công cụ, có cách thức, đau đớn hướng tới sự ổn định của một trật tự mới. Một xã hội sống nhờ vào bánh mì, vào mặt trời, vào những tiện nghi cần thiết. Việc gì cũng xong! Một việc làm tuyệt vời! Và nếu nó đủ lớn mạnh, đủ cấp thiết, thì thế gian sẽ bị cuốn vào nhu cầu vượt trội này. Những chiếc máy sẽ đưa đến trật tự lao động và thư giãn mới. Toàn bộ các thành phố sẽ đều cần được xây dựng, hay tái xây dựng, để mang đến các tiện nghi tối thiểu, vì nếu nó còn tiếp diễn, thì sẽ gây rối loạn đến sự cân bằng xã hội. Xã hội là một thứ bất ổn, rạn nứt dưới sự xáo trộn từ sự phát triển đã thay đổi toàn diện thế giới từ hơn 6 thế kỷ trước trong suốt 50 năm qua.

LE CORBUSIER, Hướng Đến Một Nền Kiến Trúc Mới, Phần “Những Đôi Mắt Không Thấy Tỏ - Những Chiếc Máy Bay” nhóm dịch KIẾN NAM NXB Xây Dựng, 2020, trang 79-80

➖ “... Có một tư tưởng chung ở các kiến trúc sư (những kiến trúc sư trẻ): Cần phải hiểu rõ quy trình xây dựng.

Một điểm chung khác ở họ nữa : Khi một thứ đáp ứng được nhu cầu thì nó đẹp.

Xin lỗi! Hiểu rõ quá trình xây dựng, điều đó tốt đối với các sinh viên học trường nghệ thuật bởi nó tạo nên dấu ấn trong nghề nghiệp của họ. Nhưng mà trong kiến trúc thì không. Thượng đế đã sinh ra cổ tay và mắt cá chân, nhưng vẫn còn những cái khác.

Khi một thứ đáp ứng nhu cầu của chúng ta, thì nó không đẹp, nó chỉ đủ thỏa mãn một phần tinh thần của chúng ta - phần đầu tiên mà nếu thiếu mất thì ta chẳng thể có được sự thỏa mãn lớn hơn, hay giúp ta nhận thức được tiến trình thời đại. Kiến trúc có ý nghĩa và mục tiêu khác ngoài việc rập khuôn công trình và đáp ứng các nhu cầu (nhu cầu rút ra từ cảm quan, bao hàm nhu cầu về sử dụng, về tiện ích và sắp xếp thực tiễn). KIẾN TRÚC là môn nghệ thuật đỉnh cao, đã đạt tới triết học thượng thừa của Platon, có được trật tự của toán học, tính suy luận và nhận thức được sự hài hòa bởi những liên hệ cảm xúc. Đó là ĐÍCH ĐẾN của kiến trúc.

LE CORBUSIER, Hướng Đến Một Nền Kiến Trúc Mới, Chương Những Đôi Mắt Không Thấy Tỏ - Oto . nhóm dịch KIẾN NAM NXB Xây Dựng, 2020, trang 87-88

➖ NHỮNG YẾU TỐ KIẾN TRÚC NỘI THẤT

Họ bố trí những bức tường thằng đứng, mặt đất rộng rãi, những lỗ hổng để con người đi qua hoặc để cho ánh sáng đi vào, những cửa ra vào hay cửa sổ. Những lỗ thủng mang đến ánh sáng hoặc làm tối đi, đem đến niềm vui hoặc nỗi buồn. Những bức tường bừng lên trong ánh sáng, hoặc trong không gian, bên tối bên sáng hoặc trong bóng tối, đem đến niềm vui, sự thanh bình hoặc nỗi buồn. Bản giao hưởng của bạn đã được chuẩn bị sẵn sàng. Kiến trúc được tạo ra để đem đến niềm vui hay sự yên bình. Hãy tôn trọng những bức tường. Người Pompei không đục lỗ những bức tường của họ; họ có sự dâng hiến cho những bức tường, tình yêu cho ánh sáng. Ánh sáng mạnh hơn khi nó chạm tới những bức tường phản chiếu lại nó. Người cổ đại tạo nên những bức tường, những bức tường mở rộng và kết nối với nhau để mở rộng hơn. Theo cách này, họ đã tạo nên những hình khối, dựa theo cảm nhận mang tính kiến trúc, cảm nhận bằng giác quan. Ánh sáng tỏa ra với ý định rõ ràng ở một đầu và làm những bức tường sáng lên. Ánh sáng lan tỏa ảnh hưởng của nó ra bên ngoài bởi những hình trụ (Tôi không thích nói hàng cột, đó là một từ lỗi thời), những hàng cột hay những cột chống. Mặt đất mở rộng khắp mọi nơi có thể, đồng dạng, không rủi ro. Đôi khi, để thêm ấn tượng, mặt đất nâng lên một bậc. Ở đây không có những yếu tố kiến trúc khác bên trong : ánh sáng và những bức tường phản chiếu lại nó theo mảng lớn và mặt sàn là một bức tường nằm ngang. Làm cho những bức tường sáng lên, điều đó cấu thành những yếu tố kiến trúc bên trong. Còn lại yếu tố tỷ lệ.

.......

LE CORBUSIER, Hướng Đến Một Nền Kiến Trúc Mới, Chương Ảo Ảnh của những mặt bằng. nhóm dịch KIẾN NAM NXB Xây Dựng, 2020, trang 150

......

➖ Thứ phân biệt một khuôn mặt đẹp, đó là vẻ đẹp của những đường nét trên khuôn mặt và sự biến đổi của liên kết giữa các đường nét đó. Các thành phần của khuôn mặt thuộc về mọi cá nhân: mũi, miệng, trán, v…v… với tỷ lệ trung bình giữa những yếu tố đó. Có hàng triệu khuôn mặt được dựng từ những thành phần cơ bản trên; tuy nhiên tất cả lại khác nhau: sự biến đổi của những đường nét và của những mối liên kết giữa chúng. Chúng ta nói rằng một khuôn mặt đẹp khi chi tiết của nó và sự sắp đặt những đường nét thể hiện những tỷ lệ mà ta thấy hài hòa – vì chúng gợi lên từ sâu trong chúng ta, bởi các giác quan của chúng ta, một sự cộng hưởng, như là bảng khuếch đại âm bắt đầu rung lên. Thứ tiềm thức không thể xác định được có sẵn ở trong mỗi chúng ta.

Bảng khuếch đại này rung lên trong chúng ta, là tiêu chuẩn của chúng ta về sự hài hòa. Tiêu chuẩn đó phải là đường trục mà trên đó con người đã sắp xếp, trong sự hòa hợp hoàn hảo với tự nhiên và có thể cả với vũ trụ, đường trục của sự sắp xếp này giống trục cơ sở cho những hiện tượng hoặc tất cả những sự vật trong tự nhiên; những đường trục dẫn chúng ta tới giả định một sự thống nhất về tổ chức trên toàn cầu, và thừa nhận một ý chí duy nhất với nguồn gốc. Những định luật vật lý là hệ quả của đường trục. này, và nếu như chúng ta nhận ra (và yêu mến) khoa học và những công trình khoa học, thì đó là bởi vì một trong hai hay cả hai điều trên đã bắt chúng ta thừa nhận rằng chúng được định ra bởi ý chí sơ khai này. Nếu những kết quả tính toán xuất hiện thỏa mãn và hài hòa với chúng ta, đó là vì chúng đến từ trục. Nếu nhờ tính toán, máy bay có được vẻ ngoài của loài cá, một tạo vật của tự nhiên, đó là vì nó được lấy từ trục. Nếu cái xuồng, nhạc cụ, tua bin, những kết quả của thí nghiệm và của tính toán, xuất hiện trước chúng ta những những hiện tượng “được sắp đặt“. Có nghĩa là chúng có trong mình một sự sống nhất định, đó là vì chúng được định vị trên đường trục. Từ đó, ra đời một định nghĩa khả thi về sự hài hòa: là khoảnh khắc liên hệ với đường trục cái nằm trong con người, trên những quy luật luật vũ trụ – trở lại với định luật chung của vạn vật. Điều này đưa ra lời giải thích cho sự thỏa mãn của ta khi nhìn nhận một số sự vật, sự hài lòng ta có chi phối sự đồng thuận trong từng khoảnh khắc.

.....

LE CORBUSIER, Hướng Đến Một Nền Kiến Trúc Mới, Chương Sáng tạo Thuần Túy Của Tư Duy . nhóm dịch KIẾN NAM NXB Xây Dựng, 2020, trang 170.

......

➖ Thêm một từ nữa về quá khứ. Thời đại của chúng ta, tức là chỉ 50 năm trở về đây thôi, đã đối diện với 10 thế kỷ trước đó. Trong 10 thế kỷ này, con người đã mặc định cho cuộc sống của mình sự an nhiên với những hệ thống gọi là “tự nhiên”; họ tự đặt lên vai mình gánh nặng của công việc, và hài lòng với điều đó, từ lúc khởi đầu doanh nghiệp bé nhỏ của mình, họ thức giấc cùng mặt trời, và ngủ khi trời tối: bỏ đi các công cụ của mình, mà chỉ nghĩ đến việc đang làm và nghĩ trước về việc mà họ sẽ làm trong ngày hôm sau. Họ làm việc tại nhà trong một cửa hàng nhỏ với gia đình vây quanh. Sống như một con ốc sên nằm yên trong vỏ, chỗ trú ẩn dành riêng cho mình; chẳng có điều gì có thể khiến cho họ thay đổi những điều vốn đã đủ này. Cuộc sống gia đình vẫn tiếp diễn bình thường. Người cha vẫn ngắm con nằm trong nôi, rồi sau đó là ở cửa hàng; vẫn làm việc và thu về thành công mà chẳng khó khăn gì, trong giới hạn của gia đình, họ có được lợi nhuận. Giờ đây, khi một gia đình có lợi nhuận, thì xã hội sẽ ổn định và có khả năng duy trì. Đây là điều đã xảy ra trong suốt 10 thế kỷ lao động theo mô đun gia đình; và xảy ra trong tất cả các thế kỷ đã qua cho đến giữa thế kỷ XIX…..

....

➖ Một ngày làm việc 8 giờ ! Ba lần 8 giờ trong một phân xưởng ! Với các nhóm so le nhau. Nhóm này bắt đầu làm lúc 10 giờ tối và kết thúc vào lúc 6 giờ sáng, nhóm khác thì lại kết thúc vào 2 giờ chiều. Các nhà lập pháp của chúng ta đã nghĩ gì khi đặt ra quy định làm việc 8 giờ/ngày vậy? Những người rảnh từ lúc 6 giờ sáng đến 10 giờ tối, hay 2 giờ chiều đến nửa đêm sẽ làm gì chứ? Cho đến lúc này thì chỉ còn mỗi « bistro » là còn mở cửa. Vậy thì các gia đình sẽ ra sao trong điều kiện như thế chứ? Chỗ trú ẩn thu nhận và đón tiếp những “CON” người, và công nhân thì đủ lanh lợi để biết phải làm gì trong những giờ phút rảnh rỗi. Nhưng không, hoàn toàn không, chỗ trú thân thì khủng khiếp, còn tư duy của họ thì chưa được giáo dục đủ để hiểu được cách tận dụng những thời gian rảnh của mình. Có thể viết: Kiến trúc hay sự sụp đổ, sụp đổ và cách mạng.

.....

➖ Tư duy của mỗi người, được hình thành bởi sự kết hợp thường nhật của họ với sự kiện hiện đại, dù có ý thức hay vô thức thì cũng đã tạo ra ham muốn; những ham muốn này chắc chắn liên quan đến gia đình, bản năng cơ bản của xã hội. Mỗi người ngày nay đều biết rằng mình cần ánh nắng, đến sự ấm áp, không khí sạch sẽ và sàn nhà sạch sẽ; ta đã được dạy mặc một chiếc áo có cổ trắng sáng, còn phụ nữ thì thích vải lanh trắng mỏng. Con người ngày nay cảm thấy mình có nhu cầu giải trí trí tuệ, thể chất và văn hóa để giải quyết những căng thẳng từ cơ bắp hoặc não bộ - đến từ các hoạt động nặng. Khát vọng khổng lồ này tạo nên các yêu cầu. Vậy mà giờ đây, tổ chức xã hội của chúng ta lại không sẵn sàng để đáp ứng lại các yêu cầu đó.

.......

LE CORBUSIER, Hướng Đến Một Nền Kiến Trúc Mới, Chương Kiến trúc hay cách mạng. nhóm dịch KIẾN NAM NXB Xây Dựng, 2020, trang 233-235


Mời các bạn đón đọc bài viết Công nghệ vay mượn - Nền kiến trúc không nơi nương tựa

Ngo le Architects - NLA

Liên hệ chúng tôi:

Địa chỉ: 315, Đg. Trường Chinh, P. Khương Mai, Q.Thanh Xuân, TP. Hà Nội.

Tel : 0986168767 Email: contact@ngole-architects.com
image