CÂU CHUYỆN ĐỒ NỘI THẤT

10/04/2024 17:51:10

Thời ảnh hưởng tiếng Pháp, người ta thường dùng từ “meuble” để chỉ các vật dụng như bàn, ghế, tủ, giường... Thời tiếng Anh lên ngôi, người ta dùng từ “furniture”. Chúng tôi xin dùng từ “đồ nội thất” để thay thế các từ meuble - furniture trên.

Đồ nội thất có từ bao giờ?

Loài người đã sử dụng các vật liệu tự nhiên, chẳng hạn như gốc cây, đá... để làm đồ dùng trong nơi ở kể từ khi bắt đầu nền văn minh nhân loại. Nghiên cứu khảo cổ học cho thấy từ khoảng 30.000 năm trước, con người bắt đầu tạo tác nên “đồ nội thất” bằng cách sử dụng gỗ, đá và xương động vật. Những kỹ thuật chế tạo phức tạp hơn như “khớp nối” đã có từ thời kỳ đầu của Ai Cập cổ đại (khoảng 3050 - 2686 TCN). Thời kỳ này đã có những - đồ nội thất bằng gỗ như đôn (ghế không tựa lưng) và bàn, đôi khi chúng còn được trang trí bằng kim loại quý hoặc ngà voi.

Tại châu Âu, đồ nội thất phát triển ở Hy Lạp và La Mã cổ đại với sự phổ biến của loại băng ghế nửa nằm nửa ngồi (rất đặc trưng của thời kỳ này) được dùng cho thư giãn, ăn uống và… ngủ. Đồ nội thất lại tiếp tục phát triển với nhiều sự thay đổi về kiểu dáng qua các thời Trung cổ, Phục hưng... Cho đến đầu thế kỷ 20, đồ nội thất theo trường phái Hiện đại đã thực sự thống trị và nó vẫn còn tồn tại đến tận ngày hôm nay...

Riêng ở châu Á, kiểu dáng đồ nội thất rất khác biệt với châu Âu. Đồ nội thất theo kiểu truyền thống của Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan, Nhật Bản, Indonesia (đảo Bali và Java) là nổi tiếng nhất, nhưng đồ nội thất của Hàn Quốc, Mông Cổ và các nước Đông Nam Á khác cũng có những khía cạnh độc đáo riêng. Việc sử dụng gỗ trơn (không chạm khắc), tre cùng với sơn mài là đặc trưng nổi tiếng của đồ nội thất Trung Quốc. Điều đáng chú ý là kiểu dáng đồ nội thất Trung Quốc thay đổi đáng kể từ triều đại này sang triều đại khác. Trung Quốc có những mẫu bàn ghế cổ vẫn còn phổ biến đến tận ngày nay. Được nhiều người biết đến nhất là những mẫu ghế, tủ... của triều đại Minh (1368 - 1644). Đồ nội thất truyền thống của Nhật Bản lại nổi tiếng với phong cách tối giản, dùng vật liệu gỗ kết hợp tay nghề thủ công chất lượng cao và tôn trọng vẻ đẹp của sớ gỗ thay vì phủ sơn hoặc phủ sơn mài.

Đồ nội thất ở Việt Nam

Việt Nam không có truyền thống trang trí nội thất, lại càng không có truyền thống về đồ nội thất. Các cung điện, đình chùa của Việt Nam còn lại cho đến ngày hôm nay cho thấy bài trí vật dụng nội thất rất đơn sơ và hầu hết đều có kiểu dáng “copy” hoặc nhập trực tiếp từ Trung Hoa. Sang giai đoạn Pháp thuộc, mặc dù có ảnh hưởng từ châu Âu, nhưng có thể nói Việt Nam vẫn chưa có nghề trang trí nội thất.

Thời hiện đại thì những năm trước 1975, vì điều kiện xã hội, cũng không có nghề trang trí nội thất ở miền Bắc. Cùng thời kỳ đó, do đặc điểm riêng của mình, miền Nam đã bắt đầu xây dựng được thị trường trang trí nội thất. Cùng với nhu cầu xã hội, đồ nội thất đã có một số thương hiệu nổi tiếng. Đã có một số người hoạt động như là nhà thiết kế trang trí nội thất chuyên nghiệp. Họ có thể là các kiến trúc sư, hoặc xuất thân từ các khoa trang trí, kiến trúc của các trường mỹ thuật. Sau ngày thống nhất đất nước, nền kinh tế lạc hậu đã đẩy nghề trang trí nội thất - một lần nữa - trở thành xa vời. Thị trường đồ nội thất lúc đó chủ yếu là mua bán lại những đồ dùng được lấy từ những nhà có điều kiện trước đây. Trong lĩnh vực nhà ở, cái được gọi là thiết kế nội thất chủ yếu chỉ là tổ chức cho căn nhà hoặc căn hộ “đa năng” hơn nhằm tăng sức chứa bởi vì nhà quá chật so với số người...

Kể từ khi kinh tế Việt Nam khởi sắc với dấu hiệu ban đầu của kinh tế thị trường, các trung tâm thương mại, cửa hàng, nhà hàng, văn phòng, nhà ở... cần có bộ mặt hấp dẫn khách hàng và tổ chức công năng phù hợp nên xuất hiện nhu cầu trang trí nội thất và mua sắm đồ nội thất.

Muốn phát triển đồ nội thất thì phải có giới thiết kế chuyên nghiệp và các nhà sản xuất lớn. Đáng tiếc là hiện nay hoạt động của giới này rất tự phát và thiếu kết nối. Ngoài vài kỳ hội chợ chuyên ngành về sản phẩm nội thất, hiện nay cả nước chi có duy nhất một kỳ thi thiết kế đồ nội thất bằng gỗ - Giải thưởng Hoa Mai - được tổ chức hằng năm bởi Hội Mỹ nghệ và chế biến Gỗ TPHCM (HAWA). Mục đích của cuộc thi là tìm ra những sản phẩm nội thất gỗ được thiết kế đẹp, có tính sáng tạo trong thiết kế, nhưng vẫn phải đảm bảo tính thích dụng cao và có thể sản xuất thành hàng tiêu thụ trên thị trường trong nước cũng như xuất khẩu. Sản phẩm cũng phải hướng đến tiêu chí “xanh” như xu hướng toàn cầu hiện nay. Đây là nơi cho các nhà thiết kế trẻ có cơ hội thực hiện các thiết kế của mình dưới sự hỗ trợ sản xuất của các nhà máy chế biến gỗ thay vì chỉ quanh quẩn với những bản vẽ. Nhưng do đặc điểm của HAWA là hội các nhà chế biến gỗ nên cuộc thi này vẫn dành cho sản phẩm bằng gỗ, không phải là các sản phẩm nội thất nói chung.

Thời điểm hiện nay, đã có một số chủ nhà và chủ đầu tư quan tâm đến trang trí nội thất. Các cửa hàng và công ty thiết kế nội thất được mở ra rất nhiều, tuy độ chuyên nghiệp vẫn chưa đồng đều, nhưng đó là một tín hiệu đáng mừng. Một điểm cần thấy là nhiều đồ nội thất cao cấp có thương hiệu nổi tiếng thế giới đã có mặt trên thị trường và được bản với mức giá rất cao, đơn vị tính có thể đến tỷ đồng. Tuy vậy, số đông các chủ nhà và chủ đầu tư còn lại vẫn còn chưa xem trọng “nội thất”, nên họ thường ít mời các nhà thiết kể chuyên nghiệp tham gia công trình của mình. Những chủ nhà tự mua sắm - không có tư vấn của nhà thiết kế - thường chọn lựa đồ nội thất “đồng bộ” được trưng bày sẵn bởi các cửa hàng kinh doanh. Điều này giúp chủ nhà yên tâm hơn là tự “bơi”. Nhiều trường hợp, với người thiết kế yếu chuyên môn, họ sưu tập các hình ảnh trên mạng và trên tạp chí, sau đó cứ thể sao chép bất chấp sự hợp lý và nhu cầu sử dụng của người ở.

Có thể nói một nội thất chỉ đẹp nếu đồ nội thất đẹp và phù hợp. Các nhà thiết kế nội thất chuyên nghiệp luôn đảm trách công việc lựa chọn đồ nội thất cho thiết kế của mình. Tất nhiên sự chọn lựa nào của nhà thiết kế cũng phải có sự đồng tình cả người chủ - người sử dụng và người chủ nào cũng phải biết tạo khoảng trống cần thiết cho người thiết kế sáng tạo.


(KTS. Hồ Lê Phương, "Câu chuyện đồ nội thất", Tạp chí Kiến trúc Nhà đẹp, năm 2018, số 10, trang 20)


Mời các bạn đón đọc bài viết Văn phòng Publik

Ngo le Architects - NLA

Liên hệ chúng tôi:

Địa chỉ: 315, Đg. Trường Chinh, P. Khương Mai, Q.Thanh Xuân, TP. Hà Nội.

Tel : 0986168767 Email: contact@ngole-architects.com
image